Cofio'r rhai a gollwyd

Beth i'w wneud pan fydd rhywun yn marw · What to do when someone dies

Camau ymarferol ar gyfer Cymru. Gallwch ofyn am wasanaeth Cymraeg ar bob cam. Practical steps for Wales — Welsh-language service is available at every stage.

1. 1

   Cofrestru'r farwolaeth o fewn 5 diwrnod

   Register the death within 5 days

   Gellwch gofrestru marwolaeth mewn unrhyw swyddfa gofrestru yng Nghymru. Mae tystysgrifau Cymraeg a dwyieithog ar gael ar gais gan eich Cofrestrydd. Bydd angen y dystysgrif feddygol o achos marwolaeth, enw llawn y person, dyddiad geni, cyfeiriad a swydd.

   You can register a death at any register office in Wales. Welsh-language certificates and bilingual certificates are available on request from your Cofrestrydd (Registrar). You'll need the medical certificate of cause of death, plus the person's full name, date of birth, address and occupation.

2. 2

   Defnyddiwch 'Dweud Wrthym Unwaith'

   Use 'Tell Us Once'

   Ar ôl cofrestru, bydd y Cofrestrydd yn rhoi cyfeirnod unigryw i chi ddefnyddio'r gwasanaeth Dweud Wrthym Unwaith — un hysbysiad yn diweddaru'r DVLA, CThEM, y Swyddfa Basbort, y Dreth Gyngor, budd-daliadau a'r cyngor lleol. Ar gael yn Gymraeg.

   After registering, the Cofrestrydd will give you a unique reference to use the Tell Us Once service — one notification updates DVLA, HMRC, the Passport Office, Council Tax, benefits and the local council in one go. Available in Welsh.

3. 3

   Trefnu'r angladd

   Arrange the funeral

   Mae angladdau Cymreig yn aml yn cynnwys gwasanaeth capel, emynau Cymraeg, a the angladd ar ôl. Siaradwch â chyfarwyddwr angladdau lleol — mae'r rhan fwyaf yng Nghymru yn gweithio'n ddwyieithog. Os gadawodd y person ddymuniadau ysgrifenedig, rhannwch nhw â'r cyfarwyddwr.

   Welsh funerals often include a chapel service, hymns in Welsh, and a wake (te angladd) afterwards. Speak to a local funeral director — most in Wales work bilingually. If the person left written wishes, share them with the director.

4. 4

   Profiant a'r ystad

   Probate and the estate

   Os oes ewyllys, mae'r ysgutor a enwir yn gwneud cais am brofiant ar GOV.UK. Heb ewyllys, mae'r perthynas agosaf yn gwneud cais am lythyrau gweinyddu. Mae ffurflenni Cymraeg ar gael.

   If there's a will, the named executor applies for probate at GOV.UK. Without a will, the next of kin applies for letters of administration. Welsh-language forms are available.